Oqtay Salamov
Dünən Moskvadan bir verilşdə bir zabitin xəstəxanada SPİD-ə yoluxmağından danışırdılar. Appendikslə xəstəxanaya aparırlar, əməliyyatdan sonra özünü çox pis hiss eləyir, nə qədər çağırırsa tibb personalından yanına gələn olmur, axırda səsinə bezib gələn bir tibb bacısı zabitin ölüm ayağında olduğunu görür, təzədən əməliyyat stoluna qaldıranda məlum olur ki, daxili qanaxma nəticəsində adam o dünyanın lap astanasındadır. Sözsüz ki, xəstəxanada qan olmur, zabitin xidmət elədiyi hərbi hissədən bir neçə əsgəri gətirilər, onlardan qan alaraq birbaşa zabitə köçürürlər. Sonra məlum olur ki, əsgərlərin ikisində hepatit, birində isə SPİD var imiş... Söhbəti uzatmayım, müzakirə zamanı bir rus deputatı dedi ki, səhiyyə işçilərinin indiki maaşları ilə xəstəxanalara müraciət eləmək təhlükəlidir.
   
   Bu il yanvarın 20-də, əhalinin Şəhidlər xiyabanını ziyarəti vaxtı bir nəfərin ürək tutmasından elə oradaca, Xiyabanın qarşısında vəfat elədiyini xəbər verdilər. Guya təcili yardımın köməyi nəticəsiz olub və adam dünyasını dəyişib. Bu sonrakı xəbərlər idi. Hadisə vaxtı isə operativ xəbərdə deyildi ki, təcili yardım ilk köməklikdən sonra xəstəni yaxınlıqdakı Klinik xəstəxanaya aparıb və adam orada keçinib. Ola bilsin ki, o rəhmətliyinki orayacanmış. Amma uzun müddət həmin xəstəxananın pasiyenti olduğum və dəfələrlə şahidi olduğum üçün oradakı qaydaları söyləyim: Xəstənin hansı ağır vəziyyətdə olmasından asılı olmayaraq, lap gözlərinin qabağında qan aparıb ölsə belə, əməliyyatın pulu keçirilməsə ona yaxın gəlməyəcəklər. Və mən boynuma babal götürməkdən qətiyyən qorxmadan, əminliklə deyirəm ki, o gün həmin adam pulu çatdırılmadığından, həkimlərin ona baxmadığından ölüb. Adını çəkib çörəyinə bais olmaq istəmədiyim bir həkim danışır ki, iş yoldaşlarımızdan birini yolda maşın vurmuşdu. Gətirdilər bizim xəstəxanaya. Qan itirirdi, təcili əməliyyat olunmalı idi. Rəhbərlikdən tapşırıq gəldi ki, pulu ödənilməmiş əməliyyata başlamayın. Deyir biz həkimlər, tibb bacıları zamin durduq ki, pulunu verəcək, əməliyyat edək. Razılaşmadılar. Onda 20-ə qədər adam yazılı vəd verdik ki, əgər pulu verməsə bizim əməkhaqlarımızdan tutarsınız. Onda razılaşdılar və adam ölümdən qurtardı. Bu həmin xəstəxanada işləyən adamdır. Küçədən aparılan adama kim zamin duracaq?..
   
   Mənim Mərkəzi Klinik xəstəxanada yatmağım millət vəkili Elmira Axundovanın xoşuna gəlməmişdi. Demişdi ki, adi jurnalist niyə dövlət xəstəxanalarından birində pulsuz müalicə olunmur ki? Bir dəfə yazmışdım, bir də təkrar edim ki, mən həmin xəstəxanaya qədər ən ucuzlu (pulsuz yox a) dövlət xəstəxanası sayılan "kəndçi bolnisası"nda ( 4 saylı xəstəxana) 4 gün reanimasiyada qalandan, "Semaşko", "Respublikanski" xəstəxanalarında qəbul edilməyəndən sonra ölməmək üçün Mərkəzi Klinik Xəstəxanaya aparılmağa məcbur olmuşdum. Sağ olsunlar, Allahdan aşağı oranın həkimlərinin sayəsində indi bu yazını yazmağa əlim tutur. Özü də ginekoloqdan başqa demək olar ki, bütün həkimləri üstümə çağırıblar. Hamısının da xidmətinin haqqı işlənib və qəpiyinə qədər ödənilib. Tələffüzü çətin olan qastroentomoloq da, UZİ və rentgen həkimləri aparatları ilə, dializ, psixoloq, endokrinoloq, terapevt, ürək-damar cərrahları, travmotoloqlar, müxtəlif laboratoriyaların həkimləri, reanimatoloqlar, anestezioloqlar və peşə adlarını unutduğum daha hansı həkimlərin qəbulunda olmadım...
   
   Sığortalı gələnlərə nələr "oformit" eləmirlər, ilahi... Sığorta demişkən, xəstəxananın işçiləri sığortalı sayılırlar. Amma pulsuz təkcə rentgen oluna bilərlər. Bir həkim and içir ki, adi kompüter tomoqrafiyasından keçməyimizə görə pul ödəməliyik. Amma elə həmin həkim gecə qolum altımda qaldığından ağrıdığı üçün məni rentgen çəkilişinə göndərmək istəyirdi, ilk və yeganə dəfə etiraz elədim ki, əlavə pul vermək istəmirəm...
   
   Bəli, yeni səhiyyə müəssisələri tikilir, olanlar təmir olunur, müasir avadanlıqlar gətirilir, xaricdə təhsil almış həkimlər gəlir (?- özümüzünkülərə it dəyib? Belə çıxır ki, dəyib, özümüzünküləri kəndlərə göndərirlər, onların da getdikləri yerdə ilk tanış və dost olduqları kəndin mollası olur, ikisi bir yerdə kənd qəbiristanlığını əməllicə genişləndirirlər)... Amma bütün bunlar adi vətəndaş üçün əlçatmazdı. Nə qədər raportlar versək də, tərifləsək də, bəzəsək də... adi vətəndaş ancaq az pulla poliklinikalarda məsləhət ala bilərlər. Pulsuz yox, nisbətən az pulla...
   
   Əgər Moskvada, deputat tibb işçilərinin indiki maaşları ilə xəstəxanaların təhlükəli bir yer olduğunu etiraf edirsə, gör bizdə əslində vəziyyət necədir. Amma raportlara baxın, hesabatlara baxın, təzə istifadəyə verilmiş müəssisələri görmürsünüz? Bəs onda bütün bunlar kimin üçündü? Amma ziyan yoxdu, hər şeyi Avropa standartlarına uyğunlaşdıraq, sonra sağ qalan olsa onların da maaşlarını, tibbi sığortalarını standartlarla verərlər. Onda sıfırdan başlamayacaqlar ki, bina var, avadanlıq var, xaricdə oxumuş həkim var, adi adam da adam kimi yaşayır. Daha onun müalicəsi niyə mümkünsüz olsun ki...
   
   Ölübsə, Allah sizin də nənənizə rəhmət eləsin, nənəm rəhmətlik düz deyirmiş, indiki səhiyyə döyül, səhviyyədi. Bacaran canını saxlasın... Yazını bəd notlarla bitirməyim deyən, sonda bir yumor parçası: Həkimlərin tətili davam edir. Artıq ilk nəticələr də əldə edilib, ölüm halları 20 faiz azalıb!..