Musiqi barmaqla çalınan deyil,
   
   Ölçü qalıbına salınan deyil,
   
   O, Ruhun Göylərə qovuşmasıdır,
   
   İlahi Məqamdır, adi an deyil.
   
   
   
   
   
   Mütləqə İnam Peyğəmbəri, Ruhaniyyat Ocağı Yaradıcısı, dahi türk filosofu İnam Atanın (Asif Atanın) 16-cı Müqəddəs Kitabı olan bu Əsərində Muğam musiqi sisteminin fəlsəfi mahiyyəti açılır, Doğu ruhaniyyatı, sənəti, dünyabaxışı ilə onun üzvi birliyi, habelə dünya musiqi klassikasındakı üstün mövqeyi vurğulanır.
   
   Muğam fəlsəfəsi haqqında kitab - Doğu filosofluğunun özünəməxsusluğu haqqında - zəkanın, duyğunun, əxlaqın, iradənin vəhdəti haqqında kitabdır.
   
   
   
   Təqdim edir: İşıqlı Atalı
   
   
   
   (Əvvəli ötən şənbə saylarımızda)
   
   
   
   
   
   3. "Çahargah" muğamı
   
   
   
   "Maye-Çahargah"
   
   
   
   Qeyri-adi, Əsrarlı, Daxili Dünyayla Görüş Yüksək Əxlaqi həyat tələb eləyir:
   
   Ruhaniliyin Yüksək səviyyəsini: Duyğu Dərinliyini, İradə Qətiyyətini!
   
   Dünyanı dərk etmək Zəruriyyəti Ali İnsani keyfiyyətlər Zəruriyyəti doğur.
   
   Zəka Əxlaqın daxilində yetişir, Əxlaq Zəkalaşır.
   
   Dünyayla Görüş - Əxlaqi Zəka yaradır.
   
   
   
   "Bəstə-Nigar"
   
   
   
   Kədər ensiklopediyası - Həqiqətin və Əxlaqın yeni Pilləsinin dərki: Müdrikliyin, İradənin, Duyğunung
   
   Dünya haqqında Kədərli Həqiqət - Ürək haqqında, İradə haqqında.
   
   Fəlsəfi Kədər vasitəsiylə Zəka İdrakın təzə Üfüqlərinə çatır, Ruh - Duyğuların, İradə - Əməllərin təzəliyinə.
   
   Kədər Müdrikliyi, Hiss Tamlığını və Ülviyyətini, İradə Ucalığını təsdiq edirg
   
   Kədər Zirvəsinə çatan Zəka, Ürək və İradə Kədərdən yüksəyə qalxır: onların qarşısında Həqiqətin və Əxlaqın təzə Üfüqləri, təzə Vəhdəti görünür.
   
   
   
   "Hasar"
   
   
   
   Dünya haqqında Həqiqət zənginləşir, dərinləşir, yeni miqyas kəsb edir.
   
   Ruh yeni Kamillik Ucalığı qazanır, İradə yeni Qüdrət.
   
   Mütləq Həqiqətin dərki Zəruriliyi yaranır - Mütləq Kamilliyə Ucalmaq Zəruriliyi.
   
   
   
   "Mənsuriyyə"
   
   
   
   Mütləq Həqiqətin dərki Zəkanın, Hissin və İradənin Mütləq Vəhdətini tələb eləyir.
   
   Ehtiraslı Zəka, Müdrik Ürək, Zəkalı İradə yaranır və bu yaranış İnsan ömrünü Mütləq Ruhani İşığa qərq edir.
   
   
   
   4. "Bayatı-Şiraz" muğamı
   
   
   
   "Maye-Bayatı-Şiraz"
   
   
   
   Dünyanın çoxcəhətliliyi, çoxtərəfliyi, çoxsəsliyi, çoxahəngliyi haqqında Həqiqət və onun Tam, bütün çalarlarıyla qəbul edilməsi.
   
   Müdriklik və Ruhani Güc.
   
   İdrak və Qəlb Pilləsi.
   
   Çoxcəhətlilik Zəkayla açılır, İradəylə qəbul olunur, Ürəklə duyulur.
   
   Dünyanın çoxcəhətliliyi haqqında Həqiqət Şəxsiyyətin özünüifadəsinə yol açır.
   
   Özünüifadənin yüksək Hissiyyat səviyyəsi Qəlbi təmizləyir.
   
   Yüksək Bilik - Yüksək İradə və Duyğu yaradır.
   
   Çoxcəhətliliyin arxasındakı Vahid Mahiyyət aşkara çıxır.
   
   Ruhani Əməl çoxcəhətliliyinin arxasındakı Kamil Ruhanilik bilinir.
   
   Bütün Bilik Yolları Ruhaniliyə aparır.
   
   Ruhanilik Bilik saçır.
   
   Ruhanilik Bilikdən yaranır və Bilik yaradır.
   
   
   
   "Bayatı-İsfahan"
   
   
   
   Kədərə çatmaq - Həqiqətin Təzə Pilləsinə ucalmaq.
   
   Kədərə çatmaq - Həyatın Mahiyyətinə yüksəlmək.
   
   İradə Həqiqət vasitəsiylə yetkinləşir, Hiss təmizlənir, zənginləşir, qətiyyət artır, Ruhanilik miqyaslaşır.
   
   Kədərin daxilində Həqiqətin təzə Ucalığına - İdeala eşq yaranır.
   
   Zəka gerçəkliyi ötməyə çalışır, Duyğu Gerçəklik səddini aşır, İradə gerçəkliyə sığmır.
   
   İdrak istəyi - İdrak yaradır; Duyğu istəyi - Duyğu yaradır; İdrak - İradə qətiyyəti, Duyğu coşğunluğu yaradır.
   
   Həyatın Dərki - Mütləqin Dərkinə Yol açır - Kamilin, İdealın, Mütləq Əxlaqın Dərkinə.
   
   
   
   "Hüzzal"
   
   
   
   Kədərin ram edilməsi.
   
   Həqiqi Həyatın, yəni Ali, İdeal, Mütləq Həyatın Dərki - Həqiqi Əxlaqın Təsdiqi vasitəsiylə.
   
   Həqiqətin Dərki - Ali Həyatın Dərki vasitəsiylə.
   
   İdrak və Əxlaqın Vəhdəti - Mütləq səviyyədə.
   
   
   
   
   
   5. "Şur" muğamı
   
   
   
   "Maye-Şur"
   
   
   
   Zəka Hadisələr arxasında Mahiyyət açır, Əxlaq - Ali Kamilliyə can atır...
   
   Müxtəliflik arxasında Vəhdət görünür, İradə qətiləşir, Duyğular dərinləşir.
   
   Vahidliyə meyil - İdeala, Aliyə keçid tələb edir: Mütləq Həqiqətə, Mütləq Əxlaqa.
   
   Ali - Ali vasitəsiylə dərk olunur.
   
   Ali Zəka Əxlaqdan yaranır.
   
   Ali Zəka Əxlaq yaradır.
   
   Əxlaq Zəkalıdır, Zəka Əxlaqlıdır və hər ikisi Mütləqə can atır.
   
   
   
   "Zəmin-Xara"
   
   
   
   Həyat Yollarıyla - Həqiqətin təzə mərhələsinə doğru getmək - Mütləq Həqiqətə və Mütləq Ruhaniyyata doğru.
   
   Zəka və İradə səyi nəticəsində Zəkanın və İradənin güclənməsi.
   
   Zəka əxlaqi Kamilliklə bağlı olan Həqiqətə can atırg
   
   Mənəvi naqisliyi aradan qaldırmaq, İdraki naqisliyi aradan qaldırmaqla Birdir.
   
   İdrak Eşqi - Kamillik Eşqiylə Birdir və hər ikisi Vahid Ruhani Yol yaradır.
   
   
   
   "Hicaz"
   
   
   
   Mütləq Eşqi tüğyan edir.
   
   Zəka can atır ki, Həqiqəti dərk etsin!
   
   İradə can atır ki, Kamilliyə çatsın!
   
   Əxlaq Zəkanı Kamilləşdirir.
   
   Yalnız Əxlaqi Kamillik İdraki Kamillik yarada bilər.
   
   Yalnız Kamil Zəka Həqiqəti dərk edə bilər.
   
   İradə gərginliyi - Zəka gərginliyiylə Birdir.
   
   Kamillik Eşqi - İdrak Eşqiylə Birdir.
   
   Kamillik Eşqi - Kamil İdrak Eşqi yaradır.
   
   
   
   "Bayatı-Kürd"
   
   
   
   Kədərə qayıtmaq - qeyri-həqiqilik və qeyri-əxlaqilik səddini aşmaq.
   
   Qapalı Kədər Dairəsi - Həqiqilik və Kamillik Həsrəti.
   
   Kədər səddi - Həqiqilik və Kamillik Sədsizliyi.
   
   
   
   "Simai-Şəms"
   
   
   
   Həqiqilik və əxlaqilik dərk olunur.
   
   Mütləq - Zəkayla aşkara çıxır, Ürəklə duyulur, İradəylə gerçəkliyə müdaxilə eləyir.
   
   İdrak Əməlləşir, Duyğulaşır, Vəhdət möhtəşəm Düşüncələr, Duyğular, Qətiyyət seli yaradırg
   
   
   
   1. "Segah" muğamı
   
   
   
   "Maye-Segah"
   
   
   
   Kədərə dalmaq - Həyata dalmaqdır, İdeala açılan Yoldur - Kamilliyə, Həqiqətə.
   
   Güclənən Kədər - İdeal Həyat, Kamil İnsan Zəruriliyinin Güclənməsidir.
   
   Kədər Harayı - İdeal Həyat, Kamil İnsan Harayıdır.
   
   Kədər Ülviliyi - İdeal Həyat, Kamil İnsan Ülviliyidir.
   
   Kədər Müqəddəsliyi - İdeal Həyat, Kamil İnsan Müqəddəsliyidir.
   
   Kədər Gözəlliyi - İdeal Həyat, Kamil İnsan Gözəlliyidir.
   
   Ürəyin Kədər Məqamı - Ali Həyat Həsrətidir.
   
   Kədər Yolu - Həqiqət və Kamillik Yoludur.
   
   
   
   "Şikəsteyi-Fars"
   
   
   
   Kədər Zirvəsi - Qeyri-həqiqinin və Qeyri-kamilin dərki və Həqiqiliyə və Kamilliyə Keçid.
   
   Kədər Ağrısı - Qeyri-həqiqinin və Qeyri-kamilin verdiyi əzab və Həqiqiliyə və Kamilliyə keçid.
   
   Kədər Çılğınlığı - Həqiqiliyə və Kamilliyə keçid Ehtirası.
   
   Kədər Odu - Həqiqiliyə və Kamilliyə keçid Atəşi.
   
   Kədər Göyü - Həqiqiliyə və Kamilliyə can atma Ucalığı.
   
   Kədər Zənciri - Həqiqiliyə və Kamilliyə keçid Aramsızlığı.
   
   
   
   "İrak"
   
   
   
   İdeal Həyat və Həqiqi Ruhaniliyin Təsdiqi - İdrak möhtəşəmliyinin və Əxlaq Həqiqətinin.
   
   Mütləqə qovuşma - Kamil Həqiqətə və Həqiqi Kamilliyə.
   
   
   
   
   
   Nəticə
   
   
   
   "Əxlaq - gerçəkləşmiş Həqiqətdir.
   
   Həqiqət - dərk olunmuş Əxlaqdır!"
   
   Həqiqiliyin və Əxlaqiliyin dialektikası haqqında Muğam konsepsiyasının mahiyyəti bundan ibarətdir.
   
   (Ardı var)