ÇÖKMÜŞ PEŞƏ TƏHSİLİ...

Bir çoxlarımız uzun müddət peşə təhsilinə dodaq büzmüşük. Hətta övladlarımızın həmin məktəblərdə təhsil almasına razı olmamışıq. Ona görə yox ki, peşə təhsilinə böyük "simpatiyamız" olub. Ona görə ki, çoxumuz övladlarımızın bu cür məktəblərdə oxumasını özümüzə sığışdırmamışıq. Amma onu bilməmişik ki, müasir dünyamızda yeni texnologiyaların tətbiq olunduğu bir məqamda yaxşı sənətkara da böyük ehtiyac var.
Sovet dövründə adətən ali və orta ixtisas məktəblərinə qəbul ola bilməyən, eləcə də orta məktəbdə yaxşı oxumayan şagirdlər peşə məktəbinə üz tuturdular. Daha doğrusu, onlardan çoxu 8-ci sinifdən çıxardılaraq peşə məktəblərinə göndərilirdi. Bu peşə məktəblərinə göndərilən şagirdlərin də əksəriyyətinin elmə marağı az olmaqla yanaşı, həm də çətin tərbiyə olunan uşaqlar idi. Həmin şagirdlər peşə məktəbində ipə-sapa yatır və müəyyən zaman kəsiyində dəyişir, hər hansı peşəyə yiyələnirdilər. Onların arasında elə uşaqlar olurdu ki, çox yaxşı bir sənətkar kimi yetişərək həyatda öz yerini tuturdu.
Müstəqillik dövründə isə peşə təhsilinə barmaqarası yanaşmağa başladılar. Hətta arada söz-söhbət çıxdı ki, peşə məktəblərinə heç bir ehtiyac yoxdur və onların hamısını bağlamaq lazımdır. Bu söhbətlərdən sonra uzun illər ömrünü peşə təhsilinə həsr eləmiş və saç-saqqalını bu yolda ağartmış müəllimlər ruhdan düşdülər. Onların bir çoxu bu laqeydliyə etiraz olaraq öz fikirlərini söylədilər. Amma nə yaxşı, sonradan xeyirxah qüvvələr imkan vermədi ki, məmləkətimizdə peşə təhsili çöksün və həmin məktəblər bağlansın. Ölkə prezidenti İlham Əliyevin böyük diqqət və qayğısından sonra peşə məktəbləri yenidən dirçəlməyə başladı.Onların inikşafı və maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi ilə bağlı Dövlət Proqramı qəbul olundu. Dövlət Proqramında peşə məktəblərinin yaxın gələcəkdə sürətli inkişafı nəzərdə tutulub. Dövlət Proqramına əsasən Azərbaycanda qısa zaman kəsiyində texniki peşə məktəbləri əsaslı təmir edilməli, yeni məktəblər tikilməli, ən müasir texnika və texnologiya həmin təhsil ocaqlarına gətirilməlidir. Yeni baza əsasında müasir tələblərə cavab verən müxtəlif peşə sahibləri yetişdirilməlidir.
Uzun illər ömrünü peşə təhsilinə həsr eləmiş və bu yolda saç-çaqqal ağartmış Bakıdakı 18 saylı peşə litseyinin direktoru Nəriman Rəhimov deyir ki, yeni Dövlət Proqramının qəbul edilməsi bizim əyilmiş qəddimizi düzəltdi, hər birimizdə xoş ovqat yaratdı. Onu da qeyd edək ki, N.Rəhimov 30 ildən çoxdur ki, Bakıdakı müxtəlif peşə məktəblərinə rəhbərlik edir. Öz orijinal və islahatçı hərəkətləri ilə əksər təhsil ocaqlarının direktorlarından seçilib. Daha doğrusu, Nəriman müəllim həmişə çalışıb ki, bu xalqa, bu vətənə namusla, şərəflə xidmət eləsin və heç kimin yanında gözükölgəli olmasın. Peşə təhsilini beş barmağı kimi gözəl bilən N.Rəhimov işlədiyi bu müddət ərzində müxtəlif yerlərdə peşə məktəbinə rəhbərlik edib. Həmin peşə məktəblərində sıfırdan başlayan Nəriman müəllim orda elə bir aura yaradıb ki, yenilikləri gəlib görən mütəxəssislər ona təəccübləniblər. Elə 18 saylı peşə litseyi də vaxtilə pis gündə idi. Məktəbin içərisindəki səliqəsizliyə və sökülüb-tökülən divarlara baxanda adamı dəhşət bürüyürdü. Dəhlizdə yel vurub yengələr oynayır, sinif otaqları bərbad vəziyyətdə idi. Amma Nəriman müəllim 5-6 ayın ərzində daxili imkanlar hesabına bu məktəbi əsaslı təmir etdirdi və maddi-texniki bazasını möhkəmləndirdi.
N.Rəhimov deyir ki, bu gün 18 saylı peşə məktəbində şagirdlərin müxtəlif sənətlərə yiyələnməsi üçün hər cür şərait var. Təki onlar arzuladıqları peşələri seçib bizim məktəbə gəlsinlər. Məktəbimizdə şagirdlərə 6-7 peşə üzrə sənət öyrədə bilən hər cür təcrübəli ustalarımız və müəllimlərimiz var. Biz sübut elədik ki, heç bir şəraiti olmayan məktəbdə belə böyük bir yeniliklər yarada bilərik.
Peşə məktəblərinə bu gün yavaş-yavaş maraq artır. Ona görə ki, bir çox ali və orta ixtisas orta məktəblərini bitirən gənclər çox vaxt işsiz qalırlar. Ancaq peşə məktəbində bir peşəni mükəmməl öyrənən şagirdin həmişə çörəyi olur. Çünki indiki zəmanədə yaxşı sənətkarı və ustanı əl-əl axtarırlar. Bu mənada 2 saylı peşə litseyinin iş üsulu tamamilə fərqlənir və təqdirəlayiqdir. Ona görə ki, bu peşə məktəbinin də öz zəngin ənənələri var. Bu ənənələrdən biri məktəbə müxtəlif ixtisaslar seçib qəbul olunan şagirdlərə qarşı olan tələbkarlıq və səmimiyyətdir. Tələbkarlıq və səmimiyyət olmayan yerdə çox vaxtı 15-16 yaşlı uşaqlar peşə öyrənməkdən yayınır və hətta ordan qaçırlar. 2 saylı peşə litseyinin direktoru Razim Mirzəyev son dərəcə savadlı, tələbkar və ziyalı bir insandır. Razim müəllim deyir ki, gərək hər bir şagirdin boş damarını və psixologiyasını tuta biləsən. Bir də görursən ki, intizamsızlıq eləyən bir şagirdə sərtliklə söz deyəndə o ya müəllimin üzünə qayıdır, ya da dərsdən yayınır. Amma elə ki, onların ruhuna yaxın olursan, dilini tapa bilirsən, bax onda bu uşaqlar müəllimə ürəklərini də verməyə hazır olurlar. Bir çoxları deyir ki, əşi, bizə peşə təhsili lazım deyil, onsuz da kifayət qədər müxtəlif peşələrə yiyələnmiş insanlar var. Amma bu fikir qətiyyən düz deyil. Bizim peşə məktəbimizdə 6-7 peşə gənclərə öyrədilir. Elə gənclər var ki, az müddətdə müəllimin və ustanın dediklərini öyrənə bilirlər. Belələri artıq məktəbdə oxuduqları dövrdə özlərinə həyat qurur, çörəkpulu qazanırlar. Bizcə bunun nəyi pisdir?!
Razim Mirzəyev bizimlə söhbətində "Qobusnamə"dən bir misal da çəkdi. Dedi ki, padşahın oğlu gedib bir yad ölkəyə düşür və orda bir neçə gün fırlanır. Axırda gəlib bir dəmirçixanaya çıxır. Dəmirçi görür ki, bu uşaq diqqətlə kürədə qızardılan dəmirə baxır. Həmin uşağın dəmirə baxdığını görən dəmirçi deyir ki, işləmək istəyirsən? Onda gəl mənə kömək elə. Şahın oğlu da çəkici əlinə götürüb əvvəlcə dəmiri isti kürəyə salır, sonra ordan çıxarıb çəkiclə döyür. Dəmirçi görür ki, bu uşaq əməlli-başlı sənətkardır. Həmin uşaq 2 ay dəmirçinin yanında çörək pulu qazanır və dolanır. 2 aydan sonra məmləkətlərinə qayıda bilir. Padşahın oğlu deyir ki, əgər mən dəmirçi peşəsini bilməsəydim yad məmləkətdə ya dilənçi olmalıydım, ya da acından ölməliydim. Deməli, hər hansı sənəti bilmək kimliyindən asılı olmayaraq hamıya mütləq lazımdır, çünki bu sənət nə vaxtsa adamın karına gələ bilər.
Biz də belə fikirləşirik ki, bəli bu gün məmləkətimizdə peşə təhsilinə və yaxşı sənətkara böyük ehtiyac var. Elə ona görə də bu gün məmləkətimizdə peşə təhsilinin inkişafına yaşıl işıq yandırılıb, ömrünü bu yolda şam kimi əridən və saç -saqqallarını ağardan insanlara diqqət bir qədər də artırılıb. Təbii ki, belə olanda da 30-40 il peşə təhsilində çalışan insanlarda xoş bir ovqat və aura yaranır.